Nowe Logo
Komunikacja Miejska Łomianki Spółka z o.o.
05-092 Łomianki, Kiełpin, ul. Rolnicza 248
Herb - Łomianki

BIP


[ powrót ]

Miasto Łomianki

Nazwa Łomianki wywodzi się od słów: łominy, łomna- oznaczających miejsca z naniesionymi przez wylewy rzeki drzewami lub równiny z wykrotami po wykarczowanym lesie. Gmina Łomianki graniczy od strony wschodniej z Warszawą, a od zachodu z rolniczą gminą Czosnów. Od południa sąsiaduje Kampinoski Park Narodowy z unikatowymi walorami przyrodniczymi. Granicami miasta objęte są osiedla: Buraków, Dąbrowa Leśna, Dąbrowa Zachodnia, Łomianki Centralne, Górne, Fabryczne i Stare oraz pobliskie sołectwa: Dziekanów Leśny, Nowy i Polski, Kępa Kępińska, Kiełpin, Łomianki Dolne i Sadowa.

Początki stałego osadnictwa na tym terenie sięgają X-XI wieku Przez żyzne łąki nadwiślańskie wiódł szlak komunikacyjny łączący dwie pierwsze stolice Mazowsza: Płock i Czersk. Ziemie tutejsze należały do książąt mazowieckich (a póĄniej do "królewszczyzny" - starostwa warszawskiego), szlachty (Łomieńskich herbu Trzywdar i Kiełpińskich herbu Rogala) i Kościoła (Kiełpin Poduchowny). W 1636r. właścicielem Młocin i Borakowa (obecnie Buraków) został starosta warszawski Krzysztof Sobek, a Buraków na krótko otrzymał prawa miejskie. Niestety już 20 lat póĄniej, podczas Potopu, został on doszczętnie spalony, a większość mieszkańców wymordowana. Być może miało to związek z wycięciem przez chłopów oddziału szwedzkiego na Kępie Kiełpińskiej. Za panowania Stanisława Augusta starostą warszawskim był zasłużony dla odbudowy artylerii koronnej generał Alojzy Fryderyk von Brühl, który w Burakowie wybudował na potrzeby wojska polskiego wytwórnię prochu i kul armatnich (do dzisiaj ten rejon nazywamy Prochownią). Pod koniec XVII wieku właścicielem dóbr młocińskich i łomiankowskich został Jerzy Fryderyk Poths. Herb Pothsów - Trójstrzał stał się w 1991 r. podstawą herbu Gminy Łomianki. Znaną postacią był też były poseł inflancki, a póĄniej założyciel Instytutu Agronomicznego na Marymoncie i fabryki maszyn rolniczych w Łomnej, dzierżawca dóbr w Dziekanowie Antoni Trębicki.

Od początku XX wieku powstają na naszym terenie drobne, w większości rodzinne zakłady. Jednym z większych przedsiębiorców tego okresu był H.B.Raabe, właściciel m.in. garbarni potocznie nazywanej "fabryką". Stąd nazwa ulicy która do niej prowadziła oraz jeziora nad którym była usytuowana. Równoległa do niej jest ulica Raabego, której etymologii, w świetle powyższego chyba nie trzeba wyjaśniać. Warto dodać, że częstym gościem fabrykanta był Antoni Słonimski, a o ich zażyłości niech świadczy fakt napisania przez poetę wiersza o Łomiankach.[1] Wzdłuż obecnej ulicy Kolejowej biegła linia kolei wąskotorowej do Palmir. W roku 1927 koncern „Siła i Światło”, będący właścicielem wielu przedsiębiorstw branży elektrotechnicznej i elektroenergetycznej został głównym udziałowcem spółki „Kolej Elektryczna Warszawa – Młociny – Modlin”, która prowadziła ruch na linii: Warszawa Gdańska – Łomianki - Palmiry i mimo przymiotnika elektryczna nigdy nie została zelektryfikowana i przez cały okres swojego istnienia była obsługiwaną trakcją parową. Linia jednotorowa o rozstawie szyn 1435 mm. została poprowadzona od dworca Gdańskiego wzdłuż ulicy Burakowskiej, okolicą Hali Marymonckiej, wzdłuż ulicy Marymonckiej, obecnej ulicy Pułkowej, przez Łomianki, Dziekanów Leśny, Sadowę, Łomnę Las, Palmiry do składu broni w Kazuniu.

Uruchomiono ją w roku 1929; obsługiwała w minimalnym stopniu ruch pasażerski - w składzie towarowym, pierwszy wagon za lokomotywą był pasażerski. Rozkład z 1933 roku przedstawiał 4 takie kursy między Dw. Gdańskim, a Palmirami.

Linia dotrwała do roku 1943, kiedy to została przez wojsko niemieckie rozebrana. Warto dodać, że w planach była budowa mostu kolejowego przez Wisłę i połączenie tej linii z trasą kolejową na Pomorze. Kryzys lat trzydziestych spowodował zarzucenie tych planów. W Łomiankach linia przebiegała od Burakowa wzdłuż ul. Kolejowej (stąd nazwa), Lutza, wzdłuż granicy lasu i dalej do Palmir. Była to linia o dużym znaczeniu strategicznym (transport broni), stąd jej przebieg z dala od terenów zamieszkałych. Niestety to też spowodowało, że po wyzwoleniu trasy tej nie odbudowano. Dziś patrząc na mapę zwraca uwagę droga z Łomianek do Palmir idealnie prosta, utwardzona tłuczoną cegłą, która jest pozostałością nasypu.[2]

Okres międzywojenny upamiętnił się przede wszystkim wielką powodzią w roku 1924, która zmyła kościół św. Małgorzaty w Kiełpinie. Został on odbudowany w 1929 r. w Łomiankach, z wykorzystaniem wyposażenia i częściowo elementów budowlanych starego. W Dąbrowie istniała niewielka fabryka wytwarzająca m.in. magnezję dla fotografii ("Aluminiówka"), a naprzeciwko niej, w Burakowie zakład spółki Jezierski-Dołęgowski, produkujący elementy wyposażenia lotniczego, w czasie wojny przekształcony w wytwórnię resorów.

II Wojna Światowa wpisała się mocno w pamięć mieszkańców. 19 września szarża 14 pułku Ułanów Jazłowieckich pod Dąbrową Leśną, pomimo znacznych strat, otwarła drogę do Warszawy zgrupowaniu kawalerii generała Abrahama. 22 września kombinowany z resztek armii "Poznań" i "Pomorze" oddział generała Mikołaja Bołtucia stoczył krwawą bitwę wzdłuż szosy łomiankowskiej, próbując bezskutecznie przebić się do oblężonej stolicy. Poległo około 800 żołnierzy wraz z generałem Bołtuciem. Polegli spoczywają na cmentarzu wojskowym w Kiełpinie. PóĄniej zginęła większość żydowskich mieszkańców Łomianek, początkowo zamkniętych w obozie urządzonym w "Mydlarni", (w rejonie obecnej ul. Bocznej). Wielu mieszkańców Łomianek i okolic (należących wówczas do Gminy Młociny) brało udział w konspiracji, w czasie powstania warszawskiego walczyli w zgrupowaniu Kampinos płk "Szymona" - Józefa Krzyczkowskiego. 18 września 1944 r. został zestrzelony przez Niemców lecący z pomocą dla powstańców samolot US Air Force B-7, dowodzony przez porucznika Francisa Akinsa. Większość 10-osobowej załogi zginęła. Obchody tego wydarzenia stanowią bardzo istotny składnik lokalnej tradycji.

Samo powstanie Gminy Łomianki wiąże się z rozszerzeniem w latach pięćdziesiątych granic Warszawy. Włączono do niej znaczną część ówczesnej Gminy Młociny wraz z jej centrum. Z resztówki powstała Gmina Łomianki. W jej skład weszły: Łomianki, Łomianki Dolne, Łomianki Górne, Buraków, Dąbrowa, Dziekanów Leśny (dawniej Niemiecki), Dziekanów Polski, Dziekanów Nowy, Kiełpin, Kępa Kiełpińska, oraz fragment Puszczy Kampinoskiej.

Lata powojenne rozpoczęły okres szybkiego rozwoju gospodarczego i osadniczego. Ze znacjonalizowanych "Aluminiówki" i Fabryki Resorów utworzono Fabrykę Wyrobów z Proszków Spiekanych (dzisiaj POLMO Łomianki S.A.). Powstało Mazowiecki Przedsiębiorstwo Przemysłu Drzewnego. Śródmiejska Spółdzielnia Mieszkaniowa wybudowała osiedle niskich bloków przy ulicy Baczyńskiego. Praktycznie monopol na handel detaliczny do końca 1988 r. dzierżyła Gmina Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska”. Powstał bank spółdzielczy, będący dzisiaj jako Mazowiecki Bank Spółdzielczy lokalnym potentatem. Od roku 1971 w Dziekanowie Leśnym funkcjonuje Instytut Ekologii Polskiej Akademii Nauk. Powstał Instytut Badań nad Rodziną Akademii Teologii Katolickiej.

Ale głównym czynnikiem wzrostu, szczególnie od lat 70-tych, będą indywidualna przedsiębiorczość i budownictwo. Gałęzią, która rozpoczęła tą ekspansję, były warsztaty samochodowe. Ponieważ Warszawa widziała je u siebie niechętnie, inwestorzy budowali je poza jej granicami. W latach osiemdziesiątych powstały liczne zakłady produkcyjne i usługowe, w latach dziewięćdziesiątych doszły do nich liczne placówki handlu detalicznego, a przede wszystkim hurtowego, również trudniące się handlem zagranicznym. Wiele firm z rodzinnych warsztatów przekształciło się w liczące się firmy. Na terenie Łomianek działa kilkanaście zakonów katolickich. W latach 80-tych wybudowano nowy, wielki kościół parafialny, a obecnie powstały dwie nowe parafie: w Dąbrowie i Burakowie. Równocześnie na działkach, pod które wykupiono, częściowo przymusowo, częściowo dobrowolnie, liczne grunty rozwinęło się indywidualne budownictwo mieszkaniowe i mieszkaniowo-usługowe, częściowo pod szyldami spółdzielczymi. W licznych budynkach powstawały małe zakłady produkcyjne.

Koncentracja zabudowy zaowocowała utworzeniem 1 stycznia 1989 roku miasta Łomianki z obszaru Łomianek Górnych, większości Łomianek, Burakowa i Dąbrowy oraz fragmentów Łomianek Dolnych i Kiełpina, wydzielonych z Gminy Łomianki. Do 27 maja 1990 roku istniały więc dwie jednostki administracyjne o wspólnych organach władzy: naczelniku, radzie i urzędzie miasta i gminy. Po wyborach w 1990 roku radni jednomyślnie postanowili o ich połączeniu w Gminę Łomianki z siedzibą władz w mieście Łomianki.

Obecnie Łomianki są jedną z siedmiu Gmin Powiatu Warszawskiego Zachodniego, stanowiącego północno-zachodnią rubież obszaru metropolii warszawskiej. Cały obszar Gminy znajduje się w otulinie Kampinoskiego Parku Narodowego. Zabudowę miasta i gminy stanowią w większości niskie domy jednorodzinne. Miasto posiada uzbrojenie w infrastrukturę energetyczną, gazową i telefoniczną, wodociągi i kanalizację. Podstawą gospodarki Łomianek jest działalność związana z handlem, produkcją rzemieślniczą i usługami. Na terenie gminy Łomianki znajdują się cztery szkoły podstawowe, dwa gimnazja i jedno liceum ogólnokształcące. Ponadto działają trzy przedszkola samorządowe i dwa prowadzone przez siostry zakonne. Gminę Łomianki zamieszkuje około 18,5 tysiąca mieszkańców oraz zarejestrowanych jest w niej około 4 tysięcy podmiotów gospodarczych. Ogółem powierzchnia miasta i gminy wynosi 38,83 kilometrów kwadratowych, w tym 45,4% stanowią użytki rolne oraz 21,1% lasy. [3]

[1] B. Król, Łomianki – Rys historyczny „Razem w Powiecie”, Warszawa 2001, nr 4, s.10.
[2] J. Woźny, Pociągiem do Łomianek ?, „Gazeta Łomiankowska”, Łomianki 2005, nr 163, s. 7.
[3] Katalog Województwa Mazowieckiego, Praca zbiorowa, Warszawa 2000, s. 244.

odwiedzin: 1404458
© - (2003) Komunikacja Miejska Łomianki Sp. z o.o.